Media savodxonligi · Jurnalistika · Faktcheking · Video · Podkast
B MediaBMedia
Media haqida mustaqil ma’rifiy nashr
Kasb

Jurnalistika asoslari

Yangilik qanday yoziladi, manbalar bilan ishlash va etika.

Tahririyat · o‘qish vaqti: 8 daqiqa

Jurnalistika — jamoatchilik uchun muhim axborotni yig‘ish, tekshirish va aniq, xolis tarzda yetkazish kasbi. U faqat «yangilik yozish» emas: bu tadqiq, manbalar bilan ishlash, faktlarni tekshirish va mas’uliyat. Yaxshi jurnalistikaning asosi — aniqlik, adolat, mustaqillik va o‘quvchiga hurmat.

Yangilik tuzilishi: teskari piramida

Eng muhim ma’lumot boshida beriladi, so‘ng tafsilotlar kamayib boradi. O‘quvchi xabarni birinchi bandda tushunishi, undan keyingisi esa chuqurroq bilib olish uchun bo‘lishi kerak. Lid (birinchi band) odatda oltita savolga javob beradi.

SavolNimani anglatadi
Kim?Voqea ishtirokchilari
Nima?Nima sodir bo‘ldi
Qayerda?Joy
Qachon?Vaqt
Nima uchun?Sabab
Qanday?Voqea jarayoni
Matn va lupa

Manbalar bilan ishlash

  • Kamida ikkita mustaqil manbadan tasdiqlang
  • Kimdan va nima uchun axborot olayotganingizni aniq yozing
  • Anonim manbadan ehtiyot bo‘ling va sabab ko‘rsating
  • Iqtibosni to‘g‘ri va kontekstda keltiring
  • Ikkala tomonning fikrini bering
  • Raqamlar va sanalarni ikki marta tekshiring
Haqiqatni emas, fikrni ishonch bilan yozish ham xato.

Etika va javobgarlik

Jurnalist shaxsiy hayotga, bolalar xavfsizligiga va sud-huquq tamoyillariga hurmat bilan munosabatda bo‘lishi kerak. Ayblov noma’lum bo‘lgan odamlarni jinoyatchi deb atash, bolalarning shaxsini oshkor qilish, jabrlanuvchilarni shafqatsiz tasvirlash va xato aniqlansa uni tuzatmaslik — og‘ir etika buzilishlari. Xato qilsangiz, ochiq tuzating.

Eslatma: ushbu sahifa umumiy ma’rifiy ma’lumotni beradi. Huquqiy masalalar (tuhmat, mualliflik huquqi, shaxsiy ma’lumotlar) bo‘yicha malakali huquqshunosga murojaat qiling.
Mini-vazifa: kichik voqeani kuzating (masalan, mahalladagi tadbir) va olti savolga javob beradigan 100 so‘zli xabar yozing.
Foydali manbalar: havola uchun joy